Τα ΜΕΤΕΩΡΑ

 

GEOTHAMA 1213

 

 

Τα Μετέωρα είναι ένα από τα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCOπου χαρακτηρίζουν και αναδεικνύουν την γη των Τρικάλων σε πανελλήνιο και διεθνές επίπεδο. Παρά την επιβλητική τους διάσταση στο χώρο δεν είναι όμως μόνο ένα μνημείο. Έχουν σφραγίσει την ταυτότητα και την εξέλιξη της τοπικής ιστορίας. Εδώ το ηθικό και πνευματικό κεφάλαιο μετασχηματίζεται ανά τους αιώνες και διαμορφώνει κοινωνικές, πολιτιστικές και οικονομικές αξίες που ανατροφοδοτούν την τοπική δημιουργικότητα. Αυτές οι διαχρονικές αξίες άντεξαν μπροστά στα σαρωτικά κύματα της ισοπεδωτικής βιομηχανικής κουλτούρας και παρέμειναν αμετακίνητες όπως οι βράχοι πάνω στους οποίους χαράχτηκαν αυτές οι αξίες ως φωτεινά παραδείγματα ανθρώπινης έμπνευσης και συλλογικής δημιουργίας. Έτσι, συμβάλλουν στη συγκρότηση του τοπικού κοινωνικού κεφαλαίου. Αντικρίζοντας μπροστά μας αυτό το μοναδικό θαύμα της φύσης και πνευματικής δημιουργίας μας προκαλεί να αναστοχαστούμε ότι ο τελευταίος αιώνας της εκβιομηχάνισης δεν μπορεί να αντικαταστήσει όλες τις αξίες της ζωής μας την κουλτούρα, τις ανάγκες επικοινωνίας και ψυχαγωγίας του ανθρώπου που πραγματώνονται μέσα στη κοινότητα.

 

Η εκβιομηχάνιση μπορεί να διευκόλυνε αφάνταστα την καθημερινότητα με την αφθονία υλικών αγαθών που συνέβαλαν οι μηχανές, ο ηλεκτρισμός, οι μεταφορές αλλά στο χώρο της βιομηχανικής κουλτούρας και ψυχαγωγίας τα πράγματα είναι αντιστρόφως ανάλογα. Τα βιολογικά προϊόντα υπερτερούν στην ποιότητα των βιομηχανικών προϊόντων, όπως π.χ.  στην ποιότητα της  τροφής, στην φροντίδα για την υγεία, στην επικοινωνία και την ψυχαγωγία. Οι τεχνολογίες διευκολύνουν αφάνταστα τον επισκέπτη από οποιοδήποτε μέρος του κόσμου να επισκεφθεί αυτά τα πολιτιστικά μνημεία αλλά το κίνητρο της ουσιαστικής κοινωνικής εμπειρίας είναι οι διαχρονικές πνευματικές αξίες που έχουν χαραχτεί πάνω σ αυτούς τους βράχους.

Σε αυτές τις διαχρονικές ποιότητες και αξίες πολιτισμού βρίσκει σήμερα έδαφος να αναπτυχθεί ο βιοτουρισμός και η κοινωνική οικονομία σε αντίθεση με το βιομηχανικό συγκεντρωτικό μοντέλο και τα ολιγοπώλια της βιομηχανικής κουλτούρας.

Η διαφοροποίηση είναι η συμμετοχή της κοινωνίας, η οριζόντια και κατανεμημένη δράση στη τοπική οικονομία που την καθιστά διαχρονικά βιώσιμη και αρμονική με το περιβάλλον.

Με αυτό τον τρόπο θα προσεγγίσουμε την περιήγηση στο τόπο που οι προσκυνητές διανύουν μεγάλες αποστάσεις για να βιώσουν την εμπειρία.

Η ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας στο βιοτουρισμό των Τρικάλων δεν θα μπορούσε να βρει καλύτερη αφετηρία να εμπνευστεί και να ξεκινήσει.

TOIXOI METEVRVN 220

Πώς οι δυνάμεις της γης έπλασαν αυτό το μοναδικό μνημείο

Τα Μετέωρα ήταν τμήμα της κοίτης ενός μεγάλου ποταμού που οδηγούσε τα νερά του στην πανάρχαια λίμνη της Θεσσαλίας. Οι δυνάμεις της γης παρέσυραν τα λιγότερο συμπαγή τμήματα της κοίτης και άφησαν άθικτα τα πιο στέρεα. Σήμερα μπορούμε να διακρίνουμε ότι οι μάζες  των όρθιων ογκόλιθων είναι σωροί από πέτρες ποταμίσιες, άμμο και λάσπη που άφησαν πίσω τους τα νερά. 

Με την πάροδο του χρόνου ο άνεμος, οι βροχές, το χιόνι και το χαλάζι, δημιούργησαν τους καλοδουλεμένους πέτρινους κώνους όπως τους θαυμάζουμε σήμερα.  Τα Μετέωρα πράγματι μετεωρίζονται μεταξύ γης και ουρανού.

Δεν είναι πολλές οι περιοχές του πλανήτη όπου οι ζωντανές δυνάμεις της γης, τα στοιχεία της φύσης κατάφεραν να φιλοτεχνήσουν με μακρόχρονη λεπτή επεξεργασία, με τόση μαστοριά θα λέγαμε σήμερα, αυτά τα πέτρινα φυσικά γλυπτά.

Μετέωρα. Οι Ακροπόλεις της Ορθοδοξίας

Επιβλητικός βράχος στα Μετέωρα

Στις απάτητες κορφές των βράχων ο άνθρωπος αισθάνεται ότι το θαύμα της φύσης ταυτίζεται με το θαύμα της θείας δημιουργίας. Οι βράχοι που «μετεωρίζονται» μεταξύ ουρανού και γης υποβάλλουν την ασκητική ζωή των μοναχών, την πνευματική ανάβαση για εμπνευσμένη μαρτυρία Χριστού. Οι μοναχοί κοπιάζοντας νύχτα - μέρα δέονται όχι μόνο για τη δική τους σωτηρία αλλά και υπέρ του σύμπαντος κόσμου και μαρτυρούν με τα θεάρεστα έργα που αποτυπώνονται στα μοναδικά οικοδομήματα – πολιτιστικά μνημεία που στεφανώνουν τις βραχοκορφές.

Απομόνωση – στέρηση – προσευχή

ΘΕΑ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

 

Αυτά αναζητούν να βιώσουν οι ορθόδοξοι μοναχοί και οι ορθόδοξες μοναχές. Και ασφαλώς δεν υπάρχει καταλληλότερος τόπος πάνω στη γη που να προσφέρει όλα τούτα, από τα Μετέωρα. Ένας απέραντος λιθότοπος με χίλιους περίπου βράχους διαφόρων σχημάτων και μεγεθών βρίσκεται στην άκρη των βουνών της Πίνδου.

Αυτό τον τόπο της γυμνής πέτρας επέλεξαν να κάνουν το λιμάνι τους οι πρώτοι ασκητές που σκαρφάλωσαν εκεί τον 11ο αι. και έφτιαξαν τα καταφύγιά τους στις σπηλιές και τις ρωγμές του βράχου, δίπλα από τις φωλιές των αετών.

Το υπεράνθρωπο έργο της μετατροπής των βράχων σε μοναστήρια, απαιτούσε σκληρή εργασία χιλιάδων ανθρώπων και εκατοντάδων ετών. Άνθρωποι και υλικά έπρεπε να ανέβουν στις κορφές των βράχων με ανεμόσκαλες ή με αιωρούμενα καλάθια. Έτσι το «πέτρινο δάσος» των υποβλητικών βράχων έγινε η ορθόδοξη μοναστηριακή πολιτεία.

Η πόλη των μοναχών με τα στοιχεία της φύσης

Οι ζωντανές δυνάμεις της φύσης, οι σεισμοί, τα νερά και οι άνεμοι έπλασαν με μεγάλη μαστοριά τον λιθότοπο των Μετεώρων. Οι ασκητές από την πλευρά τους συμπλήρωσαν το έργο αυτό, πάλεψαν με την πέτρα και με τον εαυτό τους και φύσηξαν τη ζωή στους βράχους, στεφανώνοντάς τους με μοναστήρια.

Εδώ και 1000 χρόνια που ανέβηκαν στις κορφές οι πρώτοι ασκητές, εδώ και 600 χρόνια που χτίστηκαν τα μοναστήρια, οι μοναχοί μετεωρίζονται μεταξύ γης και ουρανού και προσπαθούν να φτάσουν στο θείο, μέσα από τον στοχασμό να φτάσουν στην λύτρωση τη δική τους, αλλά και του σύμπαντος κόσμου.

Χαρακτηριστικό του δέους που προκαλούσε και εξακολουθεί να προκαλεί στον επισκέπτη η ανάβαση στις μονές με τον παλιό τρόπο είναι το εξής στιχούργημα του Αρχιεπισκόπου Ράσκας Γερασίμου όταν έφτασε στα Μετέωρα το 1776:

«Ερχόμενος στη Βαρλαάμ

Θωρώ το ύψος π’ όχει

Από το φόβο έλεγα

Δεν ανεβαίνω, όχι,

Και κατεβάζουν το σκοινί,

Το δίκτυ και με βάζουν

Και δένοντας τα μάτια μου

Επάνω μ΄ ανεβάζουν»

O χριστιανικός μοναχισμός ως θέωση

Ο μοναχισμός έλαβε διαστάσεις τον 4ο αιώνα, παρουσιαζόμενος ως κίνημα διαμαρτυρίας προς την εκκοσμίκευση, η οποία παρατηρήθηκε μετά την αναγνώριση του Χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας. Τον γενικό όρο μοναχισμός ακολουθούν δύο διακριτές εκφάνσεις του, ο αναχωρητικός μοναχισμός και ο κοινοβιακός μοναχισμός. Τα Μετέωρα προσφέρονται και για τις δύο μορφές ασκητισμού.

1000 χρόνια μοναχισμός στα Μετέωρα. Το όραμα του Αθανασίου του Μετεωρίτη

Όταν ο ασκητής Αθανάσιος (μετέπειτα) Μετεωρίτης, έφτασε στην περιοχή σκαρφάλωσε και φώλιασε σε μια ρωγμή του Μεγάλου Μετεώρου. Εκεί έμεινε καιρό με νηστεία και προσευχή, μέχρι που θέριεψαν τα οράματά του. Σε αυτόν τον άγριο τόπο, πλασμένο από το χέρι του Θεού, είχε έλθει η ώρα να βάλει το χέρι του και ο άνθρωπος. Έπρεπε να ολοκληρωθεί το έργο του Θεού με τα έργα του ανθρώπου.

Ο δρόμος προς τα Μετέωρα και τότε ως και σήμερα μοιάζει θεοχάρακτος. Μας προσκαλεί σε σωματική και πνευματική άσκηση. Οι πρώτοι ασκητές ζούσαν δίπλα σε φωλιές αητών και γυπών, έτρωγαν άγρια χόρτα, άγριο μέλι, λιγοστό ψωμί, τυρί, γάλα από τα γύρω κοπάδια και κρασί.  Το βράδυ από τις κέλες τους μετρούσαν τα αστέρια και θαύμαζαν το μεγαλείο της πλάσης του Θεού.

Από τα κελιά στην πρώτη σκήτη

Η ίδρυση των πρώτων μονών και η οργάνωση της μοναχικής πολιτείας έγινε τον 14ο αι., όμως πολύ πιο πριν στους βράχους των Μετεώρων ζούσαν αναχωρητές. Πότε άρχισαν να καταφεύγουν στη θέση αυτή ερημίτες είναι άγνωστο. Ωστόσο μπορούμε σήμερα να προσδιορίσουμε πότε περίπου οι ελεύθεροι ασκητές άρχισαν να οργανώνονται.

Στους βράχους των Μετεώρων κατέφυγαν ερημίτες από τον 11ο αιώνα, οι οποίοι με την εισβολή των Τούρκων (1393) αυξήθηκαν και δημιούργησαν πολιτεία ολόκληρη με περισσότερα από είκοσι μοναστήρια. Eκτός από τη βαθιά πίστη, πρέπει να προσθέσουμε ως αιτίες του αναχωρητισμού και την καταπίεση, τη βαριά φορολογία και την εξαθλίωση των Ελλήνων, καθώς οι εύφορες εκτάσεις πέρασαν στα χέρια των κατακτητών. Πολλοί κάτοικοι κατέφυγαν σε ορεινές δυσπρόσιτες περιοχές, αναζητώντας την ελευθερία τους.

Από τον 11ο αι. λοιπόν, αν όχι και παλιότερα, ζούσαν στα Μετέωρα αναχωρητές σε μικρά κελιά, τις «κέλλες» και είχαν υποτυπώδη παρεκκλήσια, τα «προσευχάρια» για την καθημερινή προσευχή. Αυτοί οι ελεύθεροι ασκητές, αργότερα, στο 2ο μισό του 12ου αι., συνέστησαν την σκήτη της Δούπιανης ή σκήτη των Σταγών και συγκρότησαν την πρώτη μορφή της μοναστικής κοινωνίας των Μετεώρων με οργάνωση χαλαρή, ανάλογη με αυτή που υπάρχει ως σήμερα σε κάποιες ιδιόρρυθμες σκήτες του Αγίου Όρους.

Από τους πρώτους 4 πρώτους ναούς στα 24 μοναστήρια

 Στα μέσα του 14ου αι. «πρώτος» της σκήτης και καθηγούμενος της μονής Δούπιανης ήταν ο Νείλος, μια από τις ηγετικές μορφές του μετεωρίτικου μοναχισμού. Με ενέργειές του πήρε η σκήτη διάφορα προνόμια και έκτισε στα γύρω σπήλαια 4 ναούς. Την ίδια εποχή η σκήτη αποσπάστηκε από την επισκοπή Σταγών και εμφανίστηκε στα Μετέωρα ο Αθανάσιος, ο οποίος ίδρυσε το Μέγα Μετέωρο και οργάνωσε κοινοβιακά  την μοναχική πολιτεία των Μετεώρων, η οποία γνώρισε τότε μεγάλη ακμή.

Δεν είναι τυχαία η σκέψη του Αθανασίου, είχε άλλωστε σπουδάσει φιλοσοφία, ιστορία και μόνο ένα τέτοιο μυαλό μπόρεσε να συλλάβει την προοπτική που θα είχε ο μοναχισμός στον φοβερό αυτό βραχότοπο των Μετεώρων.

Οι μάστοροι των Μετεώρων

 Για να παραχθεί αυτός ο πλούτος εργάστηκαν με θάρρος και πίστη εκατοντάδες άνθρωποι. Όχι μόνο μοναχοί και ασκητές, αλλά και μαστόροι, ξυλογλύπτες, μαραγκοί, μαρμαράδες, πετράδες, κτιστάδες, χαλκουργοί, κουβαλητάδες, γραφιάδες, υφάντρες, χειροτέχνες, αγιογράφοι με πρώτο τον Θεοφάνη και τους μαθητές του. Είναι οι άνθρωποι που με τον ιδρώτα τους και τις προσευχές τους έπλασαν τα Μετέωρα όπως τα ξέρουμε σήμερα σε τέτοιο βαθμό που δεν μπορείς πια να ξεχωρίσεις το βράχο από τα ανθρώπινα δημιουργήματα. Όλα αυτά οι άνθρωποι των Μετεώρων τα χρωστούν στα νάματα της πίστης και στο θάρρος τους.

Οι μοναχοί ως θεματοφύλακες της πίστης και της πνευματικής κληρονομιάς των Μετεώρων

Οι μοναχοί αυτοί έχουν επίγνωση του διπλού τους καθήκοντος. Δεν πρέπει μόνο να προσεύχονται για τον κόσμο, πρέπει να προστατεύσουν, να συντηρήσουν και κυρίως να προβάλλουν την πλούσια κληρονομιά των μονών.

Αρχιτεκτονική των ποικίλων κτισμάτων, τοιχογραφίες, φορητές εικόνες, ξυλόγλυπτα, μάρμαρα, χειρόγραφοι κώδικες, ιερά σκεύη, άμφια, παμπάλαια βιβλία, άγια λείψανα, πρέπει να σωθούν και να παραδοθούν στις επόμενες γενιές. Πρέπει να σωθεί και να διαδοθεί η πολιτιστική κληρονομιά των Μετεώρων.

Η ώρα της ψυχής στους βράχους

Όταν δύει ο ήλιος οι ίσκιοι των βράχων μακραίνουν και τα Μετέωρα αλλάζουν όψη. Οι σκιές των βράχων θυμίζουν γιγάντιες μορφές καλογέρων που αγκαλιάζουν την πλάση. Ψηλά στις μονές διακρίνονται κάποια φώτα από τα κελιά των καλογέρων που προσεύχονται. Ακούγεται η καμπάνα του εσπερινού. Οι μυστικοί κραδασμοί της γης που έπλασε αυτούς τους λιθότοπους και τα σύννεφα που διασχίζουν τις ρεματιές κάτω από τους βράχους, ενώνονται με τις καμπάνες, τις ψαλμωδίες, τις προσευχές που φέρνει ο άνεμος.

Η βυζαντινή αγιογραφία τρόπος μύησης στο θείο. Η κρητική σχολή

Για αυτό το λόγο ο σημερινός προσκυνητής πρέπει να προσεγγίσει βιωματικά τις αγιογραφίες των μοναστηριών, είτε τοιχογραφίες, είτε φορητές εικόνες όπου ιστορούνται όχι μόνο μορφές αγίων αλλά και επεισόδια από τη Βίβλο. Βασική μέριμνα των ζωγράφων της Κρητικής Σχολής υπήρξε η αποδέσμευση από το υπερβατικό και συμβολικό στοιχείο και η υιοθέτηση της αφήγησης και της τρισδιάστατης προοπτικής. Τα χρώματα τοποθετούνται ή κατασκευάζονται με τον παραδοσιακό τρόπο που παίζουν διακριτικά με το φως.

Ανεβαίνοντας στις μονές. Πώς το δέος μετατρέπεται σε προσήλωση και ο θαυμασμός σε προσευχή

Η ανδρική μονή του Αγίου Νικολάου του Άσμενος ή Αναπαυσά

M. AG. NIKOLAOU

Ανεβαίνοντας συναντάμε πρώτα τη μονή του Αγίου Νικολάου. Η ανδρική μονή του Αγίου Νικολάου του Άσμενος ή Αναπαυσά είναι το πρώτο μοναστήρι που συναντάμε ακολουθώντας τον δρόμο αριστερά από το Καστράκι προς τα Μετέωρα. Επίσημοι κτήτορες της μονής θεωρούνται ο μητροπολίτης Λαρίσης Διονύσιος (+1150) και ο Έξαρχος (Πρωτοσύγγελος) Σταγών Νικάνορας.

Ο μικρός ναός, είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός του συνεπτυγμένου τύπου. Εδώ θαυμάζουμε τον ζωγραφικό διάκοσμο του καθολικού όπως ιστορήθηκε το 1527 από τον περίφημο κρητικό μοναχό και εκπρόσωπο της κρητικής Σχολής Θεοφάνη Στρελίτζα ή Μπαθά. Ιστορούνται:

Ενδιαφέρον στη Μονή προκαλεί το βρυζόνι και η ανέμη που ως πρόσφατα ανέβαζαν ανθρώπους και πράγματα στο μοναστήρι. Η αναστήλωση του μοναστηριού που λόγω της ερήμωσης είχε αρχίσει να καταρρέει άρχισε το 1960 ενώ η συντήρηση των τοιχογραφιών του το 1961.

Η μονή του Ρουσάνου ή Αρσάνη (1288), κοινόβιον, ειλικρινές και άδολον

M ROUSANOU

Ανηφορίζοντας μέσα από τα βράχια ακούμε τα πουλιά, βλέπουμε τα σύννεφα που διαπερνούν τους βράχους και μας  διαπερνά ένα πρωτόγνωρο δέος. Περνάμε την αιωρούμενη γέφυρα. Από κάτω, στην εσωτερική αυλή της μονής εκρήγνυνται τα χρώματα από τον περιποιημένο λουλουδόκηπο.

Η μονή ιδρύθηκε το 1288 από τους μοναχούς Νικόδημο και Βενέδικτο, ωστόσο επικρατέστερη είναι η άποψη πως ιδρυτές της ήταν πριν από το 1545 οι ηπειρώτες μοναχοί Μάξιμος και Ιωάσαφ. Ένα μοναστήρι «κοινόβιον, ειλικρινές και άδολον» το ήθελαν οι κτήτορες τη μονή αυτή και έτσι το κατέγραψαν στη διαθήκη τους, γιατί δεν υπάρχει εκεί ατομική ιδιοκτησία, όλα ανήκουν σε όλους.

Διακρίνουμε  μέσα στο θαμπό φως των καντηλιών τις μορφές της Παναγίας Οδηγήτριας και του Ιησού δεξιά και αριστερά από το βημόθυρο. Στα τόξα και τις καμπύλες του μικρού καθολικού ιστορείται η τρομερή στιγμή της Δευτέρας Παρουσίας όπου ζυγιάζονται οι ψυχές των ανθρώπων προς το καλό και το κακό. Επίσης ιστορείται η θριαμβευτική στιγμή της Ανάστασης, η μόνη ελπίδα των χριστιανών. Στο μοναστηριακό συγκρότημα υπάρχει ένας ακόμη ναΐσκος, αφιερωμένος στην Αγία Βαρβάρα.

Η μονή υπέστη αρκετές λεηλασίες και αρπαγές κειμηλίων και χειρογράφων κατά την περίοδο 1941-1944. Το 1986 εγκαταστάθηκε στη μονή γυναικεία αδελφότητα. Παλιότερα η ανάβαση στη μονή γινόταν με ανεμόσκαλες ή με ξύλινες γέφυρες, αλλά το 1936 κατασκευάστηκαν οι δύο σταθερές γέφυρες που συνέδεσαν το μοναστήρι με τους άλλους μικρότερους βράχους.

Η ανδρική μονή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, «Μεγάλο Μετέωρο»

Moni Metamorfosis Swtiros

Στέκει πάνω στον μεγαλύτερο βράχο που ονομάζεται «Πλατύς Λίθος». Η πιο ορατή Μονή των Μετεώρων, απλωμένη σε ένα ευρύχωρο οροπέδιο. Στο Μεγάλο Μετέωρο βρίσκεται και το ασκηταριό του Αγίου Αθανασίου του Μετεωρίτου. Η ανδρική μονή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, ή όπως συχνά αποκαλείται «Μεγάλο Μετέωρο, είναι κτισμένη στο δυτικό τμήμα των Μετεώρων, στο ψηλότερο και μεγαλύτερο βράχο. Στα αριστερά της εισόδου βρίσκεται το ασκηταριό του Αγίου Αθανασίου του Μετεωρίτου.

 Τον 14ο αι. κτίστηκε από τον Αθανάσιο και συμπληρώθηκε από το μοναχό Ιωάσαφ, πρώην πρίγκηπα και γιό του Σέρβου βασιλιά Συμεών Ούρεση, το ιερό του σημερινού καθολικού που αποτελούσε και το παλαιό καθολικό της μονής. Το παλιό αυτό καθολικό αγιογραφήθηκε το 1483. Στα 1544-45 κτίστηκε το σημερινό καθολικό, που ακολουθεί το γνωστό αρχιτεκτονικό αθωνίτικο τύπο, και το οποίο συμπεριέλαβε το παλαιό καθολικό. Το νέο καθολικό τοιχογραφήθηκε στα 1552, πιθανότατα από το ζωγράφο Ζώρζη. Στο καθολικό ιστορείται η Δευτέρα Παρουσία με έναν εντυπωσιακό πύρινο ποτάμι.

Η ανάβαση γινόταν με ανεμόσκαλα ή με δίχτυ, βριζόνι και ανέμη που χειρίζονταν 4 καλόγεροι. Το 1923 κατασκευάστηκαν στον βράχο σήραγγα και λαξευτά σκαλοπάτια που οδηγούν στη μονή.

Η μονή της Αγίας Τριάδος

ΜΟΝΗ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΑΣ

Ιδρύθηκε από το μοναχό Δομέτιο το 1438 ή σύμφωνα με άλλη άποψη το 1476. Το έτος 1476 βρίσκεται εγχάρακτο σε τοιχοποιία των κατασκευών. Το καθολικό της μονής είναι ένας δικιόνιος σταυροειδής ναός με χαμηλό τρούλο με μεταγενέστερο νάρθηκα (1689). Διαθέτει πύργο για το βρυζόνι μέσω του οποίου γινόταν η ανάβαση ανθρώπων και πραγμάτων τα παλιά χρόνια.

Οι τοιχογραφίες του νάρθηκα ιστορήθηκαν το 1692, ενώ του καθολικού στα 1741, καλύπτοντας όμως ένα παλαιότερο στρώμα τοιχογραφιών. Στο βράχο είναι λαξεμένο το παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, κυκλικό ναΰδριο που βρίσκεται αριστερά, μετά την είσοδο. Χτίστηκε και αγιογραφήθηκε το 1682. Μεταξύ των ετών 1888 και 1925 σκαλίστηκε στο βράχο και πέτρινο μονοπάτι.

Στη διάρκεια της κατοχής (1941-44) οι μοναχοί εκδιώχθηκαν και η μονή της Αγίας Τριάδος παρέμεινε έρημη έως το 1961. Το μοναστήρι ανακαινίστηκε το 1972.

Παλιότερα η ανάβαση γινόταν με δίχτυ ή ανεμόσκαλα. Σήμερα στη μονή φτάνουμε από τη λαξευμένη το 1925 στο βράχο σκάλα ή με τον εναέριο μεταφορέα (τελεφερίκ) του 1970.

Η γυναικεία μονή του Αγίου Στεφάνου

Moni Ag. Stefanou

Η γυναικεία μονή του Αγίου Στεφάνου υψώνεται στο νοτιότερο βράχο των Μετεώρων. Μια μονή - αετοφωλιά πάνω από την πόλη της Καλαμπάκας που αντιστέκεται στον ίλιγγο, στο φόβο και την απειλή του θανάτου. Έτσι οραματιζόμαστε τον παράδεισο,  από το μπαλκόνι που αγναντεύει τον θεσσαλικό κάμπο. Από κάτω τα πηλόχρωμα κεραμιδένα πανωφόρια της Καλαμπάκας. Πιο μακριά ο Πηνειός ποταμός. Όλα τα χρώματα της γης και του παραδείσου μπροστά μας.

Εδώ η φύση η τέχνη και ο ασκητισμός συναγωνίζονται μεταξύ τους.  Σύμφωνα με την παράδοση ο βράχος κατοικήθηκε από το 1192, ενώ η μονή αναπτύχθηκε πλήρως το 14ο αι. Κτήτορας της μονής θεωρείται ο γόνος της οικογένειας των Καντακουζηνών, ο Αντώνιος. Δεύτερος κτήτορας και ανακαινιστής του αρχικού καθολικού της μονής, γύρω στα μέσα του 16ου αι. ήταν ο μοναχός Φιλόθεος.

Το 1545 η μονή έγινε σταυροπηγιακή, προνόμιο που διατηρήθηκε για 200 χρόνια περίπου. Το σημερινό καθολικό της μονής που χρονολογείται στα 1798, είναι αγιορείτικου τύπου και τιμάται στην μνήμη του Αγίου Χαραλάμπους. Το παλιό καθολικό, ένας μονόχωρος ναός, αφιερωμένος στον Άγιο Στέφανο, χτίστηκε το 1350 και τοιχογραφήθηκε στα μέσα του 16ου αι.  Στη μονή φυλάσσεται η κάρα του Αγ. Χαραλάμπους. Στο μαρμάρινο πάτωμα του καθολικού βλέπουμε  σκαλισμένη τη μορφή του βυζαντινού δικέφαλου αετού.

Στο ξυλόγλυπτο τέμπλο του καθολικού, πελεκημένο από μετσοβίτες μαστόρους, συνωστίζεται πλήθος πουλιών, ζώων, φυτών, μέσα στα οποία ξεχωρίζει η εξής συμβολική παράσταση. Ένας πελαργός κρατά φίδι στο ράμφος και σκίζει τα στήθια του για να στάξει αίμα και να ραντίσει τους νεοσσούς και να τους σώσει από το δηλητήριο. Όπως ακριβώς το αίμα της σταύρωσης του Ιησού έσωσε το ανθρώπινο γένος. Σώζεται επίσης ένα το παλιό βημόθυρο, ιερά άμφια.

Στη μονή λειτουργούν εργαστήρια όπου οι μοναχές επιδίδονται στα διακονήματά τους.

  • Εργαστήρι αγιογραφίας όπου τηρείται η παμπάλαια βυζαντινή παράδοση και τέχνη.
  • Ιεροραφείο όπου ράβονται από μοναχές ιεροράπτριες τα άμφια, τα καλύμματα της αγίας τράπεζας και τα κομποσκοίνια.
  • Εργαστήρι κωδίκων όπου καταγράφονται και ταξινομούνται παλαιά χειρόγραφα, κώδικες και περγαμηνές.
  • Εργαστήρι λαϊκής τέχνης όπου κατασκευάζονται τα χειροτεχνήματα που διατίθενται στο κοινό.
  • Στον τοίχο υπάρχει καλλιγραφημένη μια πινακίδα που γράφει: «Ο αγιογράφος ζωγραφίζοντας θεολογεί και θεολόγων ζωγραφίζει».

Who's Online

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 74 επισκέπτες και κανένα μέλος